İnsanların, içinde yaşadıkları toplumun koşul ve kuralları gereğince yerine getirmek zorunda oldukları ve sayılamayacak kadar çok sorumlulukları vardır. Bu sorumluluklar toplumsal yapının bir gereği olarak ortaya çıkarlar ve genellikle gelenek ve göreneklerle yazılı olmayan biçimde veya yasalarla yazılı bir biçimde düzenlenirler.
Toplumsal yapının gelişme düzeyi ile o toplumda yaşayan insanların taşıdıkları sorumluluklar arasında önemli bir ilişki vardır. Toplumsal gelişme, bir yandan insanların dünya görüşü ve yaşam felsefesinin değişme ve gelişmesiyle o toplumda yaşayan insanların bilinç düzeyinin yükselmesine, diğer yandan ise kullanılan teknolojilerin gelişmesine neden olur. Bunun sonucunda o toplumda yaşayan insanların sorumlulukları da kaçınılmaz bir biçimde artış gösterir.
Sorumluluk sigortalarının konusunu “üçüncü şahıslara” karşı sorumluluklar oluşturur. Gerçek veya tüzel kişilerin üçüncü kişilere karşı sorumlulukları çoğunlukla günlük etkinlikleri sırasında, kişiler arası iletişim ve etkileşim sonucunda doğarlar ve çağdaş toplumlarda sorumluluğun doğmasına neden olan olaylarla karşılaşma olasılığı yüksektir. Bu sorumluluklar kişinin kusurlu bir davranışından doğabileceği gibi bir kusuru olmadan da ortaya çıkabilir. Sorumluluk sigortaları, kişilerin bu sorumluluklarını yerine getirebilmeleri için gereksinim duyabilecekleri maddi olanakları güvence altına alır.
Sorumluluk sigortalarını zorunlu ve isteğe bağlı olmak üzere iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Ülkemizdeki yasal düzenlemeler, bir kişinin “üçüncü şahıslara” bilerek veya bilmeyerek verebileceği zararlara karşı üçüncü şahısları korumak amacıyla bazı sorumluluk sigortalarını zorunlu duruma getirmiştir. Böylece zarar gören kişiler, zarar ve ziyanları belirli limitler içinde kalmak koşuluyla Sigorta Şirketi tarafından karşılanacağı için güvence altına alınmış olurlar.
Bunun yanında yasal bir zorunluluk olmamakla birlikte, sorumluluklarının bilincinde olan çağdaş kişiler sorumluluklarının doğması durumunda, bu sorumluluklarını yerine getirirken maddi sıkıntıya düşmemek için yine sorumluluk sigortası yaptırmaktadırlar.
ZORUNLU SORUMLULUK SİGORTALARI
1-Tehlikeli Maddeler Zorunlu Sorumluluk Sigortası
a-Sigortanın Konusu ve Kapsamı
Bu sigorta, yanıcı, parlayıcı ve yakıcı maddeleri üreten, kullanan, depolayan, nakleden veya satanların, bu mesleki faaliyetleri nedeniyle, bu maddelerin doğrudan doğruya neden olduğu olaylar sonucunda kusurları olsun olmasın üçüncü kişilere verecekleri bedeni ve maddi zararlara karşı sorumluluklarını güvence altına alır..
Bu sigorta kapsamında karşılanabilecek bir zarara ilişkin dava açılması durumunda sigorta sigortalının hukuksal savunmasını da sağlar. Bu tür hasarlarla ilgili olarak sigortalıya karşı dava açılması durumunda, poliçede belirtilen limitler içinde kalmak koşuluyla davanın izlenmesi ve savunulmasında sigortacı sigortalının yanında yer alır. Dava ile ilgili giderler sigortacı tarafından karşılanır. Bunlar yanında bu konuyla ilgili olan kazalarda alınan makul ve zorunlu önlemlerle ilgili harcamalar da sigortacı tarafından ödenir.
b- Teminat Kapsamı Dışında Kalan Durumlar
1.Zarara neden olan olaya kasıtlı olarak neden olan kişilerin talepleri,
2.Manevi tazminat talepleri,
3.Sigortalının kendisinin veya yanında çalışan kişilerin uğrayacağı zararlar,
4.Savaş ve bunların neden olduğu kargaşalıktan doğan zararlar,
5.Her tür nükleer ayrışım ve bunlara karşı güvenlik güçleri tarafından alınan önlemler sonucunda ortaya çıkan zararlar
6.3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen terör eylemleri ve bu eylemlerden doğan sabotaj ile bunları önlemek ve etkilerini azaltmak amacıyla yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler sonucunda meydana gelen zararlar güvencenin kapsamı dışında kalmaktadır.
2. Tüpgaz Zorunlu Sorumluluk Sigortası
a- Sigortanın Konusu ve Kapsamı
Bu sigorta, likit petrol gazı (LPG) tüpleyen firmalara ait tüplerin kullanılmak üzere tüketiciler tarafından bulunduruldukları yerlerde patlaması, gaz kaçırması, yangın çıkarması sonucunda üretici firmaların kusuru olsun veya olmasın üçüncü kişilere verecekleri bedensel ve maddi zararlara karşı sorumluluklarını belirli limitler içinde kalmak koşuluyla güvence altına alır.
Bu sigortayı, likit petrol gazını (LPG) depolayan, tüplere dolduran, taşıyan, bayileri aracılığıyla veya doğrudan doğruya tüketiciye satan LPG dağıtım şirketleri, yaptırmak zorunda oldukları tehlikeli maddeler sorumluluk sigortasına ek olarak yaptırmak zorundadırlar.
Anlaşılacağı gibi bu sigortayı, perakende satış yapan LPG bayileri değil likit petrol gazını tüpleyen ve dağıtımını yapan firmaların yaptırması gerekir.
Tehlikeli maddeler sorumluluk sigortasında olduğu gibi bu sigorta, sigortalının haksız istemlere karşı korunması ve savunulmasını da güvence altına alır. Ayrıca kaza meydana geldiğinde sigortalının hasarı azaltmak için yaptığı zorunlu ve makul harcamalar da sigortacı tarafından karşılanır.
Ayrıca sigorta ettirenin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın zarar gören üçüncü kişilere tazminat ödenir. Bu zararlar LPG tüpünün takılması sırasında servis hatası, kullanıcının kullanma hatası, tüpün üretim hatası, dedantör, kelepçe, musluk vb. donanımların hatasından kaynaklanmış olması durumu değiştirmez.
b- Teminat Kapsamı Dışında Kalan Durumlar
1.Kazaya kasıtlı olarak neden olan kişilerin istekleri,
2.Manevi kayıplarla ilgili istekler,
3.Sigortalının kendisinin veya yanında çalışan kişilerin uğrayacağı zararlar,
4.Her tür savaş olayı ve bunların neden olduğu kargaşalıktan doğan zararlar,
5.Her tür nükleer ayrışım ve bunlara karşı güvenlik güçleri tarafından alınan önlemler sonucunda ortaya çıkan zararlar
6. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen terör eylemleri ve bu eylemlerden doğan sabotaj ile bunları önlemek ve etkilerini azaltmak amacıyla yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler sonucunda meydana gelen zararlar güvencenin kapsamı dışında kalmaktadır.
3. Özel Güvenlik Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası
a-Sigortanın Konusu ve Kapsamı
Bu sigorta ile 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanuna istinaden istihdam ettikleri özel güvenlik görevlilerinin, özel güvenlik hizmetine dair mevzuat çerçevesindeki görevlerini yerine getirmeleri sırasında üçüncü şahıslara verecekleri zararları, sigorta poliçesinde belirtilen tutara kadar teminat altına alır.
Bu sigorta, sigorta ettirenin, sigorta konusu olaylar sonucunda kendisine yöneltilebilecek haksız taleplere karşı savunmasını da temin eder.
Bu sigorta ile sağlanan teminat türleri
-Ölüm teminatı
Ölüm teminatı, zarara sebebiyet veren olayın zarar görenin derhal veya olay tarihinden itibaren iki sene içinde ölümüne neden olması halinde, hak sahibinin destekten yoksun kalma tazminatını karşılar.
-Sakatlık teminatı
Sakatlık teminatı, zarara sebebiyet veren olayın zarar görenin derhal veya olay tarihinden itibaren iki sene içinde geçici veya sürekli bir biçimde sakatlanmasına neden olması halinde, tıbbi tedavinin sona ermesi ve sakatlığın kesin olarak tespiti sonucunda saptanan sakatlanma tazminatını karşılar.
-Tedavi giderleri teminatı
Tedavi giderleri teminatı, zarara sebebiyet veren olay sonucunda zarar görenlerin; ilk yardım, muayene, kontrol veya yaralanmadan ötürü hastane veya benzeri diğer tedavi merkezlerindeki ayakta veya yatakta tedavi giderleri ile tedavinin gerektirdiği diğer giderleri karşılar.
-Maddi zarar teminatı
Maddi zarar teminatı, zarara sebebiyet veren olay nedeniyle zarar görenlerin taşınır ve taşınmaz mal varlıklarına gelebilecek zararları karşılar.
b-Teminat Dışında Kalan Durumlar
Aşağıda belirtilen hallerle ilgili tazminat talepleri sigorta teminatı dışındadır:
1) Sigorta ettirenin uğradığı zarar ve ziyana ilişkin talepler,
2) Sigorta ettirene bir hizmet veya vekalet ilişkisiyle bağlı kimseler ile sigorta ettirenin eşinin, usul ve fürunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşleri tarafından öne sürülecek zarar ve ziyan talepleri,
3) Zarara sebebiyet veren bir olay sonucunda, sağlanan özel güvenlik hizmetinin eksik veya yetersiz olduğu iddiasıyla özel güvenlik görevlilerinin mesleki sorumlulukları nedeniyle sigorta ettirene yöneltilebilecek zarar ve ziyan talepleri,
4) Özel güvenlik görevlilerinin yetkilerini görevli olmadığı süre içinde ve/veya görev alanının dışında kullanmaları nedeniyle sigorta ettirene yöneltilebilecek zarar ve ziyan talepleri,
5) Sigorta ettirene, savaş, her türlü savaş olayları, istila, yabancı düşman hareketi, çarpışma (savaş ilan edilmiş olsun olmasın), iç savaş, ihtilal, isyan, ayaklanma, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda tanımlanan terörist eylemler ve bu eylemlerden doğan sabotajlar ile bunların gerektirdiği askeri ve inzibati hareketler sonucu yöneltilebilecek zarar talepleri,
6) Özel güvenlik görevlilerinin 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu uyarınca mülki idare amiri ve genel kolluk amirinin sevk ve idaresi altında bulunmaları esnasında bu kişilerin kusurlu ve/veya yetkisini aşan emirlerinin yerine getirilmesi nedeniyle uğranabilecek zarar ve ziyana ilişkin talepler,
7) Sigorta ettirenin özel güvenlik görevlilerine karşı yönelteceği zarar ve ziyan talepleri,
8) Sigorta ettirene dolaylı zararlar nedeniyle yöneltilebilecek talepler,
9) Sigorta ettirene, herhangi bir nükleer yakıt olayı ile bu yakıtın yanması sonucu oluşacak nükleer atıklar veya buna atfedilebilecek nedenlerden ötürü iyonlayıcı radyasyon veya radyoaktivite bulaşmaları sonucu yöneltilebilecek zarar ve ziyan talepleri,
10) Kanunda belirtilen gerekli izin, eğitim ve ruhsatı bulunmayan kişi ve kuruluşlar tarafından verilmiş olan özel güvenlik hizmeti sonucu ileri sürülebilecek tazminat talepleri,
11) Özel güvenlik mevzuatı dahilinde koruma gerektirecek bir durumda, suç teşkil edecek bir zarara sebebiyet veren olayın faili tarafından uğranılan zararlar.
12) Manevi tazminat talepleri,
